Truy cập nội dung luôn
 
                                                     English Facebook RSS Hỏi đápSơ đồ cổng

Chi tiết tin

Tiền Giang - Cái nôi cải lương vẫn đong đưa
25/01/2020

Tiền Giang là vùng đất có bề dày về lịch sử văn hóa, là mảnh đất sinh sôi của phong trào đờn ca tài tử vào những năm đầu thế kỷ XX, là cái nôi của sân khấu cải lương ở Nam bộ. Mảnh đất này đã sản sinh ra những danh cầm, những giọng ca mà tiếng đờn, giọng ca của họ đã trở thành bất tử trong lòng giới mộ điệu. Rất nhiều thầy tuồng, đào kép, bầu gánh hát nổi tiếng trước đây là người Tiền Giang

Tiền Giang là vùng đất có bề dày về lịch sử văn hóa, là mảnh đất sinh sôi của phong trào đờn ca tài tử vào những năm đầu thế kỷ XX, là cái nôi của sân khấu cải lương ở Nam bộ. Mảnh đất này đã sản sinh ra những danh cầm, những giọng ca mà tiếng đờn, giọng ca của họ đã trở thành bất tử trong lòng giới mộ điệu. Rất nhiều thầy tuồng, đào kép, bầu gánh hát nổi tiếng trước đây là người Tiền Giang.

Biểu diễn cải lương tại Rạp hát Thầy Năm Tú.

Mang trong tâm thức truyền thống nghệ thuật ấy, trong một thế kỷ qua, các thế hệ nghệ sĩ của đất Tiền Giang luôn tỏa sáng rực rỡ bằng năng lực nghệ thuật của mình, tạo sự ngưỡng mộ sâu sắc của giới mộ điệu trong cả nước. Nhiều thế hệ nghệ sĩ của tỉnh ta đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND), Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT), Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) như: NSND  Ba Du, Nguyễn Thành Châu, Phùng Há, Bảy Nam, Dương Ngọc Thạch, Kim Cương, Văn Giỏi, Trần Ngọc Giàu; NSƯT Thanh Hùng, Ngọc Hoa, Minh Phụng, Trúc Linh, Thanh Nhanh, Hoa Hạ, Văn Môn, Tấn Lộc, Trần Chính, Chí Thiện, Nhơn Hậu, Kiều Quốc Tâm; NNƯT Nguyễn Văn Kiên (Ba Kiên), Lê Văn Ân (Bảo Ân), Ngô Thị Tư (Tư Trầu), Phan Tuấn Huệ (Đức Huệ), Nguyễn Huỳnh Anh, Nguyễn Thị Ngọc Đặng (Khánh Ngọc), Nguyễn Hồng Tươi, Lê Văn Son (Út Son). Đây không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của cá nhân, mà là niềm vinh dự chung của tỉnh, của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh nhà trong quá trình phát triển. Các soạn giả cải lương của tỉnh được công chúng yêu mến và có nhiều đóng góp cho sân khấu cải lương Nam bộ phải kể đến như: Soạn giả Trần Hữu Trang, Thanh Cao (Tám Cao), Yên Ba, Châu Thanh, Hồng Quân, Ngô Hồng Khanh, Huỳnh Anh...

Nói đến cải lương, hẳn giới mộ điệu cải lương còn nhớ khoảng từ năm 1977 đến năm 1995, sân khấu cải lương ở Nam bộ xuất hiện hàng loạt vở diễn rất ăn khách như: Tìm lại cuộc đời, Tiếng trống Mê Linh, Bên cầu dệt lụa, Người ven đô, Ánh lửa rừng khuya, Gánh cỏ sông Hàn, Tiếng hò sông Hậu, Kiều Nguyệt Nga, Ngao Sò Ốc Hến, Tình ca biên giới, Thái hậu Dương Vân Nga, Khách sạn hào hoa, Tô Ánh Nguyệt, Đời cô Lựu, Tô Hiến Thành xử án, Nhị Kiều tướng quân, Vụ án Mã Ngưu... Lúc bấy giờ những vở cải lương được đầu tư đồng bộ hơn từ khâu kịch bản, dàn dựng, cảnh trí, âm nhạc, phục trang cho đến nghệ thuật ca diễn của diễn viên, nên rất lôi cuốn khán giả và tạo dấu ấn nghệ thuật mạnh mẽ trong giới mộ điệu. Chính vì có nhiều kịch bản hay nên diễn viên có nhiều "đất" diễn, và hầu như ở mỗi vở diễn đều kéo theo sự nổi tiếng của nhiều diễn viên trẻ lúc ấy như: Hoài Thanh, Tuấn Thanh, Giang Châu, Châu Thanh, Diệu Hiền... Sân khấu cải lương các tỉnh miền Tây lúc cũng xuất hiện nhiều nam - nữ diễn viên trẻ đầy triển vọng như: Vũ Linh, Trọng Hữu, Trương Hoàng Long, Dũng Minh Tâm, Huỳnh Thái Dũng, Dương Hoài Linh, Vương Cảnh, Trọng Nhân, Linh Tâm, Thanh Hằng, Ngọc Đáng, Kim Lệ Thủy, Cẩm Thu, Kim Thoa... Ở tỉnh Tiền Giang, thời điểm năm 1992 có đến 3 đoàn cải lương cấp tỉnh, 7 đoàn cải lương cấp huyện. Sở Văn hóa - Thông tin (VH-TT) của tỉnh Tiền Giang khi đó đã tổ chức cả cuộc "Liên hoan các đoàn cải lương bán chuyên nghiệp" nhằm đánh giá chất lượng nghệ thuật, định hướng nội dung biểu diễn để các đoàn phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của công chúng trong tỉnh. Song, khoảng từ năm 1995 trở về sau ngày, cải lương bắt đầu suy thoái, xuống cấp, sân khấu vắng khách, các đoàn cải lương lần lượt giải thể trong âm thầm lặng lẽ như chính kiếp con tằm âm thầm nhả những đường tơ óng ả làm đẹp cho đời.

Là một loại hình nghệ thuật có lịch sử phát triển một thế kỷ, đã trở thành máu thịt, thành bản sắc văn hóa của người dân Nam bộ chân chất như 6 câu vọng cổ mộc mạc, chân phương bỗng phút chốc "tan đàn, xẻ nghé" và có nguy cơ trở thành "di sản" của người dân Nam bộ. Nguyên nhân "giết" chết cải lương thì nhiều, nhưng có một nguyên nhân nội tại quyết định sự sống còn của cải lương đó là sân khấu cải lương thiếu kịch bản hay. Chính vì thiếu kịch bản hay nên các hãng băng, các đoàn cải lương vẫn phải cứ "xào đi nấu lại" các kịch bản cũ nên khán giả xem hoài đâm chán, và tình yêu đối với cải lương ngày một vơi dần. Lớp nghệ sĩ tài danh của sân khấu cải lương trước năm 1975 (thế hệ vàng) không có nhiều đất để dụng võ, còn lớp nghệ sĩ trẻ sau này thì đa số cách ca, cách diễn chưa tạo được dấu ấn riêng, độc đáo, chưa có những vai diễn để đời, cái danh chưa đủ lớn thành "thần tượng" để kéo khán giả đến với cải lương. Ngay cả cái tên (nghệ danh) của các nghệ sĩ trẻ hiện nay cũng na ná nhau... Một việc khác, có người trong giới lý luận rằng nhịp sống hiện nay nhanh hơn nên cải lương cũng phải thích nghi, làm mới mình, và kết quả là một số vở cải lương cũ đã bị "cách tân" bằng cách diễn ngắn lại, khiến người xem thấy ngỡ ngàng.

Trước sự "suy thoái" của cải lương, để duy trì, phát triển loại hình nghệ thuật ở mảnh đất được coi là cái nôi của cải lương Nam bộ, nên từ năm 1998, Sở VH-TT Tiền Giang (nay là Sở VH-TT&DL Tiền Giang) đã thành lập Đội cải lương thuộc Đoàn Nghệ thuật tổng hợp tỉnh. Với sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh, lãnh đạo Sở VH-TT (nay là Sở VH-TT&DL) nên trong nhiều năm qua, Đội cải lương của Đoàn đã dàn dựng nhiều trích đoạn, vở cải lương dài phục vụ cho công chúng trong tỉnh và tham dự các cuộc Hội diễn sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc đạt nhiều giải thưởng.

Theo nhiều tài liệu, Rạp hát Thầy Năm Tú (tọa lạc tại Phường 1, TP. Mỹ Tho) được xây dựng vào khoảng năm 1905, ban đầu là để chiếu bóng, sau đổi thành rạp hát cải lương. Đây là rạp hát cải lương đầu tiên ở Việt Nam, và vở cải lương mang tên "Kim Vân Kiều" của soạn giả Trương Duy Toản cũng được công diễn tại Rạp hát Thầy Năm Tú vào đêm 15/3/1918.

Như đã nói, khoảng từ năm 1995 trở về sau này, cải lương đã bắt đầu suy thoái, sân khấu cải lương vắng khách, và Rạp hát Thầy Năm Tú cũng đóng cửa như nhiều rạp hát cải lương ở Nam bộ lúc bây giờ. Từ năm 2010, sau khi được Sở VH-TT&DL đã trùng tu, ngày 04/6/2012, Rạp hát Thầy Năm Tú được UBND tỉnh Tiền Giang ra Quyết định công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Để bảo tồn, phát huy nghệ thuật cải lương của tỉnh, tiếp tục phát huy công năng của Rạp hát cải lương Thầy Năm Tú có lịch sử 100 năm, từ giữa năm 2017 đến nay, Sở VH-TT&DL đã tổ chức biểu diễn miễn phí định kỳ mỗi tháng tháng 1 lần, vào tối ngày 17 hàng tháng chương trình nghệ thuật "Dạ khúc tri âm", gồm nhiều trích đoạn cải lương kinh điển như: Bên cầu dệt lụa, Nửa đời hương phấn, Lưu Kim Đính chiêu phu, Đời cô Lựu, Tô Ánh Nguyệt, Lá sầu riêng, Tiếng trống Mê Linh, Lan và Điệp, Đêm lạnh chùa hoang, Khoai tím tình son..., và một số trích đoạn cải lương của soạn giả Huỳnh Anh (Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh) như: Cờ nghĩa Giồng Sơn Quy, Trăng soi dòng Bảo Định, Bão dậy trời Long Hưng. Ngoài lực lượng diễn viên, nghệ sĩ của tỉnh, chương trình có sự góp mặt của nhiều tài danh sâu khấu cải lương như: Danh ca Minh Cảnh, NSND Minh Vương, Thanh Tuấn, Lệ Thủy, Bạch Tuyết; NSƯT Thanh Điền, Thanh Kim Huệ, Kim Tiểu Long... nên thu hút khán giả và tạo nên "thương hiệu" của chương trình. Ai cũng biết nghệ thuật cải lương đang phải cạnh tranh quyết liệt với nhiều loại hình giải trí khác đang giành lấy thị phần, nên nhiều nghệ sĩ cải lương nổi tiếng ở TP. Hồ Chi Minh khi được mời về biểu diễn ở Rạp hát Thầy Năm Tú đều rất xúc động và bài tỏ sự vui mừng khi rạp hát vẫn sáng đèn trong suốt mấy năm qua. Giờ đây mỗi lần đến rạp hát, ta như thấy dưới ánh đèn sân khấu có biết bao nhiêu gương mặt nghệ sĩ oai phong lẫm liệt đã khóc cười trên sàn gỗ, truyền đi những thông điệp "chân, thiện, mỹ" đến với bao nhiêu thế hệ công chúng; rồi bây giờ những thần tượng nghệ thuật của một thời ấy họ ở đâu, về đâu, và chắc rằng nhiều người đã thành thiên cổ, mang theo cả nghiệp cầm ca của đời nghệ sĩ kiếp tài hoa về cõi thiên thu.

Cũng từ năm 2015 đến nay, sau khi nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại, Sở VH-TT&DL đã xây dựng Đề án "Bảo tồn, phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2015 - 2020" và đã được UBND tỉnh phê duyệt. Trong nhiều nội dung của đề án, có nội dung biểu diễn định kỳ ĐCTT - Trích đoạn cải lương vào tối ngày thứ sáu hàng tuần tại Rạp hát Thầy Năm Tú. Và trong 4 năm qua, Sở VH-TT&DL và Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã phối hợp tổ chức biểu diễn điều đặn Đờn ca tài tử - Trích đoạn cải lương tại Rạp hát Thầy Năm Tú thu hút nhiều tài tử trong tỉnh và giới mộ điệu đến dự xem - biểu diễn giao lưu, tạo được một địa chỉ sinh hoạt văn hóa tại TP. Mỹ Tho vào dịp cuối tuần. Cũng trong 2 năm gần đây, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh và Sở VH-TT&DL đã phối hợp tổ chức 3 lần "Liên hoan Ca cảnh cải lương không chuyên" tại Rạp hát Thầy Năm Tú, thu hút hàng trăm diễn viên không chuyên biểu diễn các ca cảnh cải lương phục vụ công chúng, qua đó phát hiện, bồi dưỡng kỹ năng ca diễn cho các diễn viên cải lương không chuyên của tỉnh. Như vậy, với nhiều nỗ lực của Sở VH-TT&DL và Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh, cái nôi cải lương Tiền Giang vẫn đong đưa với thời gian.

Dù nghệ thuật cải lương đang đứng trước nhiều thách thức, song sự thăng trầm của nghệ thuật là tất yếu, thậm chí có sự chuyển dịch hình thái, nhưng cải lương khó chết, bởi công chúng của cải lương còn đó, người làm cải lương vẫn đầy tâm huyết với nghề. Cố Giáo sư Trần Văn Khê, người con ưu tú của đất Tiền Giang lúc sinh thời có nói ý rằng: "Cải lương đã được thay đổi qua nhiều thế hệ, chịu thách thức với thời gian, hình thức cải lương nào không phù hợp, không được quần chúng ủng hộ thì bị đào thải, đây là tính chất "động" và "mở" của cải lương".

Thanh Hải

Tương phản
Đánh giá bài viết(0/5)

VĂN BẢN ĐIỆN TỬ VĂN BẢN ĐIỆN TỬ

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

HỆ THỐNG VĂN BẢN HỆ THỐNG VĂN BẢN

Văn bản chỉ đạo điều hành

Công báo Tiền Giang

Góp ý dự thảo văn bản

Cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Dịch vụ công trực tuyến

CSDL Quốc gia về TTHC

Dự án mời gọi đầu tư Dự án mời gọi đầu tư

Thông tin quy hoạch

Quy hoạch tổng thể

Quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch xây dựng

Quy hoạch khu, cụm công nghiệp

Quy hoạch ngành

Quy hoạch khai thác tài nguyên thiên nhiên

Quy hoạch thu gom, xử lý chất thải

Báo cáo thống kê

Báo cáo kinh tế - xã hội

Số liệu thống kê

Niên giám thống kê

Thông tin cần biết

Thông tin thời tiết

Giá cả thị trường

Công khai tài chính ngân sách

Thông tin thị trường xuất khẩu

Công khai hiện trạng sử dụng đất

Công khai về đất đai

Đầu tư, mua sắm công

Thông tin đấu giá

Thông báo tuyển dụng

Thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú

Địa chỉ hỗ trợ doanh nghiệp

Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Thông tin khởi nghiệp đổi mới sáng tạo

Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2018

Lễ hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch năm 2019

Tiền Giang - Dấu ấn lịch sử từ tài liệu lưu trữ

Đối thoại doanh nghiệp Đối thoại doanh nghiệp

DOANH NGHIỆP DOANH NGHIỆP

Slideshow Image 1

LIÊN KẾT LIÊN KẾT

Thống Kê Truy Cập Thống Kê Truy Cập

Đang truy cập:
-
Hôm nay:
-
Tuần hiện tại:
-
Tuần trước:
-
Tháng hiện tại:
-
Tháng trước:
-
Tổng lượt truy cập:
-