Truy cập nội dung luôn
 
                                                     English Facebook RSS Hỏi đápSơ đồ cổng

Chi tiết tin

Phương diện con người trong Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005)
23/09/2018

Nằm trong dòng chảy văn học Việt Nam sau năm 1975, văn học Tiền Giang (1975 -2005), một chặng đường ba mươi năm hình thành và phát triển phần nào khẳng địnhgiá trị của mình. Góp phần vào thành công đó, phải kể đến sự đóng góp của cáccây bút truyện ngắn Tiền Giang giai đoạn này, chúng tôi tạm chia họ ra thành bốnthế hệ: Từ những tên tuổi đã thành danh, nổi tiếng cả nước: Đoàn Giỏi, Trần KimTrắc,... đến những tác giả trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mỹ như: NguyễnXuân An, Kim Tinh, Thái Phong,... Lớp cầm bút sau 1975 như: Lương Hiệu Vui, ThuTrang, Kim Quyên, Lê Ái Siêm,... và những cây bút trẻ sinh ra và lớn lên trongnhững năm đầu của thập niên đổi mới: Vũ Đình Giang, Nguyễn Thị Mộng Thu, NguyễnTrọng Tấn, Minh Châu,...

TS. Nguyễn Trọng Hiếu

Nằm trong dòng chảy văn học Việt Nam sau năm 1975, văn học Tiền Giang (1975 -2005), một chặng đường ba mươi năm hình thành và phát triển phần nào khẳng địnhgiá trị của mình. Góp phần vào thành công đó, phải kể đến sự đóng góp của cáccây bút truyện ngắn Tiền Giang giai đoạn này, chúng tôi tạm chia họ ra thành bốnthế hệ: Từ những tên tuổi đã thành danh, nổi tiếng cả nước: Đoàn Giỏi, Trần KimTrắc,... đến những tác giả trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mỹ như: NguyễnXuân An, Kim Tinh, Thái Phong,... Lớp cầm bút sau 1975 như: Lương Hiệu Vui, ThuTrang, Kim Quyên, Lê Ái Siêm,... và những cây bút trẻ sinh ra và lớn lên trongnhững năm đầu của thập niên đổi mới: Vũ Đình Giang, Nguyễn Thị Mộng Thu, NguyễnTrọng Tấn, Minh Châu,...

Nghiên cứu về con người trong Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) tức là đitìm hiểu cách nhìn nhận, xem xét, lý giải, khám phá và sự chiếm lĩnh về conngười của các tác giả. Tìm hiểu Truyện ngắn Tiền Giang trong giai đoạn này cũnglà cách để thấy được sự nối tiếp truyền thống văn học trong giai đoạn trước, gópphần làm sáng tỏ chủ nghĩa nhân đạo trong văn học truyền thống và khám phá nhữngcái nhìn mới mẻ về con người trong tầm nhận thức, cách lý giải của các tác giảTiền Giang sau năm 1975.

Con người với quê hương đất nước

Con người trong Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) thường vẫn được hiện lêntrong các biến cố lịch sử, con người là phương tiện để soi sáng lịch sử. Conngười là con người của cá nhân, con người của cộng đồng, con người thống nhấtvới hoàn cảnh lịch sử.

Các tác giả Tiền Giang phản ánh hiện thực chiến tranh ác liệt nhưng rất hàohùng - đó là con người với truyền thống đấu tranh cách mạng của dân tộc. Tác giảNguyễn Xuân An, sinh ra và lớn lên trong thời chiến nên dường như ông cảm nhậnhết được một thời quá khứ đã đi qua. Trên mỗi làng quê vẫn còn đó những tình cảmsâu nặng, gian khổ của biết bao thế hệ chiến sĩ cách mạng. Trong truyện Trênnhững chặng đường, tác giả đã khắc họa hình ảnh đầy can đảm và dồi dào tình cảmcách mạng của nhân vật nữ chính tên Oanh. Trước bom đạn của kẻ thù, Oanh là mộtanh hùng nhưng trở lại cảnh thanh bình sau một đêm vất vả, tác giả Nguyễn XuânAn còn xây dựng nhân vật Oanh thấp thoáng đâu đó bóng dáng của người phụ nữ ViệtNam - chịu thương, chịu khó: Cô đóng vai một người y tá băng bó vết thương choDũng,... Hình ảnh nhân vật Oanh đại diện cho vẻ đẹp của người nữ chiến sĩ cáchmạng không chịu khuất phục trước bom đạn khắc nghiệt, đó là người có tinh trầntrách nhiệm cao, người đến với cách mạng bằng chính tình thương người và tìnhcảm cách mạng luôn ẩn chứa bên trong nhân vật.

Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) còn khắc họa nhiều hình ảnh chết chócđau thương, những xóm làng đổ nát, nhà cửa tiêu điều, cảnh bắt lính... ngay trênquê hương Tiền Giang. Trong truyện Bông trang đỏ, tác giả Thái Phong đã chongười đọc cảm nhận được cảnh ghê rợn của chế độ nhà tù Côn Đảo lúc bấy giờ. Hìnhảnh tù nhân luôn phải chịu giám sát gắt gao từ bọn cai ngục, chúng bắt tù nhânphải đi lên núi cao để đốn củi, vượt qua những rạng san hô với đôi chân trần đầyvết máu, cảnh tra tấn tù nhân với roi làm từ đuôi cá đuối..., tất cả những chitiết ấy đã ám ảnh người đọc. Dù bị hành hạ, tra tấn dã man nhưng nhân vật BaĐúng luôn xem thường cái chết cận kề, anh luôn có thái độ không khoan nhượng vớikẻ thù: "Còn quân khát máu chúng bây tao còn làm cộng sản". Triết lý sống củanhân vật Ba Đúng vẫn giữ vững trước những hơi thở cuối cùng của anh, gây khôngít xúc động trong lòng độc giả: "Anh khẽ động đậy thều thảo bên tai tôi: - Hãytin tưởng... ở... sự nghiệp... chúng ta...".

Con người đời thường

Các tác giả Tiền Giang sau năm 1986 thường cảm nhận nhân vật của mình như làmột tiểu vũ trụ đầy bí ẩn, con người lưỡng diện, con người phức tạp, không thểbiết trước được. So với giai đoạn trước, giai đoạn này, Truyện ngắn Tiền Giangít có những nhân vật đẹp đẽ, hoàn hảo. Đúng hơn nó bị lấn át, bị lu mờ bởi thếgiới nhân vật đời thường, phàm tục.

Khi xây dựng kiểu con người đời thường trong Truyện ngắn Tiền Giang (1975 -2005), các tác giả thường đặt nhân vật của mình vào hoàn cảnh khó khăn, túngthiếu về vật chất lẫn tinh thần, tạo ra dằn vặt trong nội tâm và bi kịch củanhân vật. Họ phải bươn chải mưu sinh bằng nhiều nghề để kiếm tiền lo cho giađình. Ngay cả viên chức Nhà nước với đồng lương ít ỏi cũng không thể nào vượtqua gánh nặng cơm áo, gạo tiền. Nhà văn Thu Trang miêu tả nhân vật T là một côngchức Nhà nước đồng lương ít ỏi nên làm thêm gia sư để kiếm sống trong truyện Hưảo cuộc đời. Dù không phải là cô giáo nhưng T vẫn có đầy đủ học sinh từ cấp Iđến cấp III. Tưởng như công việc của T rất dễ dàng nhưng không phải thế, cô phảigặp bao rắc rối trong công việc: T nhận dạy kèm con của một người giàu có, ỷ lạivào đồng tiền, giọng điệu "hất hàm" với T: "Phải cô là cô T?", "Nghe nói cô cónhận học sinh luyện thi Anh văn vào lớp 10?", "Ăn bao nhiêu một giờ vậy?", nhưngcô cố nén cảm giác "nghẹn ngào tủi hổ" vì để kiếm tiền học thêm tiếng Pháp.

Tác giả Nguyễn Trọng Tấn cũng rất tâm huyết với kiểu con người đời thường.Trong Biển gọi, tác giả xây dựng không khí của cư dân vùng ven biển Xóm Lưới, ởđó có ba, anh Hai, Nguyện và những người dân khác nữa là những người hết sức yêubiển. Thằng Luận (em kế Lan) đang học lớp mười hai, không muốn mẹ gánh nặng locho gia đình, cuộc sống, nó đòi đi biển dưới sự ngăn cản của má và Lan, nhưngqua những lời của Luận, tác giả Nguyễn Trọng Tấn cho thấy ý nghĩa triết lý sâusắc của người dân xứ biển Xóm Lưới: "Ai cũng sợ như má và chị thì lấy ai đibiển?". Kiểu nhân vật đời thường, được tác giả Nguyễn Trọng Tấn đặt vào bi kịchcuộc sống, nhân vật thấm đẫm những giọt nước mắt: Nước mắt trước cảnh mất mátđau thương; nước mắt trong sự hi vọng nhỏ nhoi tìm lại được người thân từ biển;nước mắt trong sự chia ly, quyết bám biển những người như thằng Luận; và dù giậnbiển, ghét biển nhưng sóng vẫn vỗ rì rào như "biển gọi" làm những giọt nước mắtcứ lăn dài trên mắt của Lan khi cô đã rời quê lên Sài Gòn kiếm sống...

Con người với khát vọng tình yêu

Sau năm 1975, khát vọng tình yêu được biểu hiện một cách tự do, thoải máihơn. Cuộc sống của mỗi cá nhân không còn bị đe dọa vì giặc ngoại xâm, bom đạn kẻthù. Mọi người tự do tìm kiếm tình yêu, hạnh phúc gia đình. Nắm bắt được nhu cầuđời sống tình cảm của con người, Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) chú ý đếntrạng thái, cung bậc tình yêu khác nhau.

Trước hết, tình yêu bất chấp giới hạn là đặc điểm nổi bật trong Truyện ngắnTiền Giang (1975 - 2005). Không giới hạn ở đây được hiểu là không giới hạn vềtuổi tác, xuất thân, không gian địa lý, cung bậc tình cảm,... Tình yêu được cáctác giả xây dựng với các chi tiết lãng mạn, hồi hộp và không kém phần đauthương. Mối tình giữa dì Út và dượng Út được tác giả Kim Quyên thể hiện trongtruyện Người dưng xứ khác đã minh chứng cho điều đó. Đây là mối tình bất chấpbất đồng về văn hóa và địa lý. Nhà văn Kim Quyên không những cho người đọc thấymối tình đẹp của dì Út và dượng Út, mà đây còn là mối tình trong bất hạnh, đauthương. Tác giả cho rằng: "Cũng vì thương cô, mến xứ sở quê làng cô mà lận đận,lao đao. Người dưng, khác xứ mà sao sâu nặng quá vậy. Chắc nhờ sự mặn nồng đó màdượng tôi sớm được ra tù". Qua nhân vật dượng Út, Kim Quyên muốn gửi thông điệpđến độc giả: Chính sức mạnh tình yêu đã xua tan đi đau khổ trong cuộc sống khắcnghiệt.

Tình yêu trong Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) không phải lúc nào cũngđược các tác giả miêu tả với gam màu hồng. Tình yêu không giới hạn tuổi tác gâyra bao nỗi buồn cho các nhân vật trong hạnh phúc hôn nhân gia đình. Đạo diễnHoài An và cô vợ ít hơn 20 tuổi phải sống trong căn hộ chật hẹp, và vì sự hấpdẫn của tên thanh niên bảnh bao, túi lúc nào cũng có nhiều tiền mà cô vợ đã bỏchồng ra đi trong Một khán giả của Lê Ái Siêm. Do dư chấn của cuộc ngoại tìnhnên tình yêu đối với đạo diễn Hoài An ngày càng cạn dần theo thời gian. Ở cáituổi sáu mươi, tưởng như cuộc đời của ông chỉ đến thế nhưng ông đã tìm lại đượctuổi thanh xuân khi gặp cô bé bán cà phê ngay đầu hẻm nhà ông. Tình yêu của đạodiễn Hoài An xuất phát thực sự từ con tim, không vụ lợi, đó là tình yêu chânthành bất chấp tuổi tác. Lê Ái Siêm đã lựa chọn chi tiết thật đắc khi cô gái báncà phê là người được hưởng toàn bộ gia tài theo bản di chúc cuối đời của ông.

Con người tâm linh, chấn thương tâm lý

Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) coi trọng khả năng phản ánh hiện thực,nhận thức đời sống khiến cho cái nhìn văn chương về con người rõ ràng hơn. Nhưngnhờ vậy mà nó lại thâm nhập được vào cõi mờ xa của ý thức, vùng chập chờn giữa ýthức và vô thức, vùng bí ẩn tâm linh. Quan niệm về tính phức tạp của con ngườiđã giúp văn học đi tìm "con người bên trong con người". Con người tâm linh hướngvề những sức mạnh bí ẩn, những đối tượng siêu thực, ít có khả năng hiện hữu vàhành động của nó có khi không giải thích được. Trong Truyện ngắn Tiền Giang(1975 - 2005), con người với đời sống tâm linh được các tác giả phát hiện bởinăng lực nhân tính thiêng liêng, phù hợp với cái đẹp, cái thiện.

Trong truyện Điếu thuốc lá của Lương Hiệu Vui, nhân vật thầy tu sống trongđời sống tâm linh, vô thức nhưng cũng rất trần thế. Trong men rượu, gió mát,hình ảnh của anh chiến sĩ cách mạng ngậm điếu thuốc vẫn cứ ám ảnh thầy, thầy ýthức mình phải làm việc gì đó, nhưng sợ bị phát hiện. Vô thức lúc này đã thắng ýthức, thầy đắp mô ngang đường để chặn xe cộ. Chính hành động trong vô thức củathầy là điểm tựa, sự tin tưởng của quân cách mạng đối với thầy. Tuy thầy có quanniệm sống rõ ràng là không quan tâm đến trần tục, nhưng do những ẩn ức của thầythời còn trẻ: Chưa đầy một tháng cha mẹ đều chết bởi bom đạn, thêm với đó làcảnh đau thương mà thầy phải chứng kiến hàng ngày chính là mầm móng dẫn thầy đếnsự tin tưởng vào cách mạng. Thầy và ngôi chùa là chỗ dựa vững chắc cho chiến sĩgiải phóng, góp phần không nhỏ cho thắng lợi ở địa phương.

Trước cuộc sống xã hội phong phú và phức tạp, các tác giả Truyện ngắn TiềnGiang (1975 - 2005) còn xây dựng kiểu con người chấn thương tâm lý. Chấn thươngở đây là chấn thương về mặt tinh thần, có nghĩa là nói đến trạng thái đau đớn,tuyệt vọng, vỡ mộng của con người khi gặp một cú sốc về tâm lý, để lại vếtthương lòng không thể hàn gắn nổi. Nhân vật Min trong Vũ trụ câm của Vũ ĐìnhGiang được xây dựng kiểu nhân vật chấn thương tâm lý. Tác giả đã vẽ nên bứctranh rất chân thực của xã hội, từ chuyện học hành đến gia đình. Min là nạn nhâncủa áp lực trong thi cử, anh thi rớt đại học ngành mỹ thuật mà từ đó Min cónhững hành vi bí hiểm. Min còn là hậu quả của cuộc sống gia đình đỗ vỡ: Cha mẹly hôn từ khi anh còn nhỏ, Min phải ở cùng người mẹ cố hữu, quyền lực. Trong cănphòng với nhưng bức tranh, bức tượng, mặt nạ khó hiểu, đầy màu sắc ám ảnh, tácgiả đã cho người đọc chứng kiến hành động bệnh hoạn như một kẻ tâm thần: "Cậuchủ khỏa thân đứng bất động trước tấm gương soi mới thay đã lại xuất hiện nhữngvết rạn mới, đôi mắt mở to nhìn trừng trừng vào chính cậu mà có vẻ như khôngnhìn thấy một cái gì...". Min không chỉ bị chấn thương về mặt tinh thần mà anhcòn là nạn nhân của tệ nạn xã hội: Chơi ma túy, bi kịch lớn nhất đời của Min:"Min đang vật vã trên sàn nhà bừa bộn giấy bút như vừa bị trượt chân ngã từnhững chiếc ghế chồng lên cao, tuy nhiên, định thần nhìn kỹ thì thấy nơi khóemiệng của Min đang sùi lên từng dòng nước bọt chảy ngoằng". Nhà văn Vũ ĐìnhGiang phản ánh bức tranh cuộc sống rất chân thực, con người luôn bị bao vây bởicác vấn nạn còn tồn tại trong xã hội, họ chẳng qua chỉ là nạn nhân của chúng,nhưng nếu con người có ý thức đúng đắn thì sẽ vượt qua cái vô thức bản năng.  

Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005) với dòng chảy hơn 30 năm - khoảng thờigian ấy chưa phải là dài nhưng cũng đủ giúp ta nhìn thấy được những bước thăngtrầm. Thông qua việc nghiên cứu phương diện về con người, ta sẽ thấy được cáchnhìn nhận, đánh giá về các kiểu con người như: Con người với quê hương đất nước,con người đời thường, con người với khát vọng tình yêu, con người tâm linh, chấnthương tâm lý,... của các tác giả Tiền Giang về hiện thực xã hội. Đồng thời cũngnhận thức được mối quan hệ khăng khít giữa văn học và tư tưởng, giữa văn học vàvăn hóa, giữa tính thẩm mỹ và tính xã hội của văn học.

N.T.H


Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Thị Bình (2015), Văn xuôi Việt Nam sau 1975, Nxb Đại họcSư phạm, Hà Nội.

2. Nguyễn Văn Kha (2006), Đổi mới quan niệm về con người trongtruyện Việt Nam 1975 - 2000, Nxb Đại học Quốc Gia, TP Hồ Chí Minh.

3. Nhiều tác giả (2005), Truyện ngắn Tiền Giang (1975 - 2005), NxbVăn nghệ, TP Hồ Chí Minh.


Tương phản
Đánh giá bài viết(0/5)

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

VĂN BẢN ĐIỆN TỬ VĂN BẢN ĐIỆN TỬ

HỆ THỐNG VĂN BẢN HỆ THỐNG VĂN BẢN

Văn bản chỉ đạo điều hành

Công báo Tiền Giang

Góp ý dự thảo văn bản

Cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Dịch vụ công trực tuyến

CSDL Quốc gia về TTHC

Dự án mời gọi đầu tư Dự án mời gọi đầu tư

Thông tin quy hoạch

Quy hoạch tổng thể

Quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch xây dựng

Quy hoạch khu, cụm công nghiệp

Quy hoạch ngành

Quy hoạch khai thác tài nguyên thiên nhiên

Quy hoạch thu gom, xử lý chất thải

Báo cáo thống kê

Báo cáo kinh tế - xã hội

Số liệu thống kê

Niên giám thống kê

Thông tin cần biết

Thông tin thời tiết

Giá cả thị trường

Công khai tài chính ngân sách

Thông tin thị trường xuất khẩu

Công khai hiện trạng sử dụng đất

Đầu tư, mua sắm công

Thông tin đấu giá

Thông báo tuyển dụng

Thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú

Địa chỉ hỗ trợ doanh nghiệp

Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp

Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2018

Lễ hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch năm 2019

Tiền Giang - Dấu ấn lịch sử từ tài liệu lưu trữ

Đối thoại doanh nghiệp Đối thoại doanh nghiệp

DOANH NGHIỆP DOANH NGHIỆP

Slideshow Image 1

LIÊN KẾT LIÊN KẾT

Thống kê truy cập Thống kê truy cập

Đang truy cập:
Hôm nay:
Tuần hiện tại:
Tháng hiện tại:
Tháng trước:
Tổng lượt truy cập: